Keihou (警報) là gì? Phân biệt cảnh báo, cấp độ cảnh báo sơ tán khi có thiên tai ở Nhật
Đăng ngày: 2026-09-11
Tình trạng biên soạn: AI生成・ネイティブ未レビュー
けいほう
keihou
kê-i-hô-ô
Keihou (警報) nghĩa là cảnh báo. Bài này giải thích hệ thống thuật ngữ cảnh báo thiên tai ở Nhật — phân biệt 注意報/警報/特別警報 và các cấp cảnh báo sơ tán, không nói về hành động cụ thể khi có động đất.
本記事は警報・注意報・警戒レベルという用語体系の読み解きに焦点を当てる。地震発生時の行動や災害語彙の一般リストは別記事に譲り、用語の意味は気象庁・内閣府の定義に厳密に従う。
Bài viết này tập trung vào việc đọc hiểu hệ thống thuật ngữ cảnh báo —注意報/警報/特別警報 và cấp cảnh báo sơ tán. Hành động khi có động đất và danh sách từ vựng thiên tai chung được trình bày ở bài khác. Ý nghĩa các thuật ngữ tuân theo định nghĩa chính thức của Cơ quan Khí tượng và Văn phòng Nội các Nhật Bản.
Bài này không nói về việc phải làm gì khi có động đất (nội dung đó ở bài riêng (đang chuẩn bị)), cũng không phải danh sách từ vựng thiên tai chung chung (cũng ở bài riêng (đang chuẩn bị)). Bài này chỉ tập trung vào một việc: giúp bạn đọc hiểu hệ thống thuật ngữ cảnh báo mà bạn sẽ gặp trên tivi, radio, loa phường hoặc điện thoại — 注意報, 警報, 特別警報 khác nhau thế nào, và cấp cảnh báo sơ tán (警戒レベル) 3-4-5 nghĩa là gì.
Cách phát âm
Keihou đọc theo kiểu Việt gần đúng là "kê-i-hô-ô".
- 警報 (keihou) gồm hai âm Hán-Nhật: 警 (kei — cảnh báo) và 報 (hou — thông báo).
- Âm "hou" (報) kéo dài, không đọc ngắn thành "ho".
- Trên tivi, phát thanh viên thường đọc cụm đầy đủ như "大雨警報" (Ooame keihou — Cảnh báo mưa lớn), không đọc tách rời chữ "警報" một mình.
Thang độ lịch sự
Đây không phải một câu nói mà là một hệ thống mức độ nghiêm trọng, xếp theo thứ tự từ thấp đến cao:
| Mức độ | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Thấp hơn 警報 | Mức thông báo, nhắc người dân theo dõi và chú ý | 注意報 (Chuuihou) |
| Mức cơ bản | Cảnh báo chính thức khi có nguy cơ thiên tai | 警報 (Keihou) — ví dụ: 大雨警報 (Ooame keihou) |
| Cao nhất | Ban hành khi nguy hiểm ở mức hiếm gặp, đe dọa nghiêm trọng đến an toàn | 特別警報 (Tokubetsu keihou) |
Ba mức này do Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (気象庁) ban hành dựa trên hiện tượng thời tiết. Đây là một hệ thống khác với 警戒レベル (cấp cảnh báo sơ tán) do chính quyền địa phương ban hành — xem phần tiếp theo.
Dùng trong tình huống nào
- Đang xem tin thời tiết hoặc nhận thông báo trên điện thoại và thấy các từ 警報/注意報/特別警報 nhưng chưa phân biệt được mức độ.
- Nghe loa phường hoặc thông báo của chính quyền địa phương nhắc đến "警戒レベル" kèm theo một con số.
- Muốn biết nên theo dõi thông tin ở đâu khi thấy các từ này xuất hiện.
| Cụm từ bạn có thể gặp | kana | romaji | viPhonetic | Nghĩa |
|---|---|---|---|---|
| 大雨警報が出ています | おおあめけいほおがでています | ooame keihou ga dete imasu | ô-ô-a-mê-kê-i-hô-ô-ga-đê-tê-i ma-xư | Cảnh báo mưa lớn đang được ban hành |
| 避難指示が出ました | ひなんしじがでました | hinan shiji ga demashita | hi-na-n-si-zi-ga-đê ma-si-ta | Chỉ thị sơ tán đã được ban hành |
| 警戒レベル4が発表されました | けいかいれべるよんがはっぴょおされました | keikai reberu yon ga happyou saremashita | kê-i-ka-i-rê-bê-rư-yô-ng-ga-ha-ppyô-ô-xa-rê ma-si-ta | Cấp cảnh báo 4 đã được công bố |
| 土砂災害警戒情報が発表されました | どしゃさいがいけいかいじょおほおがはっぴょおされました | dosha saigai keikai jouhou ga happyou saremashita | đô-xa-xa-i-ga-i-kê-i-ka-i-zô-ô-hô-ô-ga-ha-ppyô-ô-xa-rê ma-si-ta | Thông tin cảnh báo thảm họa trầm tích đã được công bố |
Đây là những câu bạn có thể nghe qua loa phường, tivi hoặc thông báo khẩn trên điện thoại:
Người Nhật sẽ nói gì với bạn
-
警戒レベル4、避難指示が発令されました（けいかいれべるよんひなんしじがはつれいされました）keikai reberu yon, hinan shiji ga hatsurei saremashita · kê-i-ka-i-rê-bê-rư-yô-n-hi-na-n-si-zi-ga-ha-tsư-rê-i-xa-rê ma-si-taCấp cảnh báo 4, chỉ thị sơ tán đã được ban hành
-
直ちに避難してください（ただちにひなんしてください）tadachi ni hinan shite kudasai · ta-đa-chi-ni-hi-na-n-si-tê-kư-đa-xa-iXin hãy sơ tán ngay lập tức
-
不要不急の外出は控えてください（ふよおふきゅうのがいしゅつはひかえてください）fuyou fukyuu no gaishutsu wa hikaete kudasai · phư-yô-ô-phư-kyu-ư-nô-ga-i-xư-tsư-ha-hi-ka-ê-tê-kư-đa-xa-iXin hạn chế ra ngoài nếu không thật sự cần thiết
Hội thoại mẫu
Loa phường: 警戒レベル4、避難指示が発令されました。(Keikai reberu yon, hinan shiji ga hatsurei saremashita.) — Cấp cảnh báo 4, chỉ thị sơ tán đã được ban hành. Bạn (hỏi hàng xóm): これはどういう意味ですか。(Kore wa dou iu imi desu ka.) — Cái này nghĩa là gì vậy ạ?
Hàng xóm: 危ないところにいる人はすぐ避難したほうがいいという意味です。(Abunai tokoro ni iru hito wa sugu hinan shita hou ga ii to iu imi desu.) — Nghĩa là những người đang ở nơi nguy hiểm nên sơ tán ngay. Bạn: ハザードマップで避難場所を確認します。(Hazaado mappu de hinan basho wo kakunin shimasu.) — Tôi sẽ kiểm tra nơi sơ tán qua bản đồ dự đoán thiệt hại.
Góc văn hóa Nhật Bản
Hệ thống 警戒レベル (cấp cảnh báo sơ tán, 1 đến 5) và hệ thống 警報/注意報/特別警報 (do Cơ quan Khí tượng ban hành) là hai hệ thống khác nhau nhưng có liên hệ mật thiết với nhau — đây là điểm dễ gây nhầm lẫn nhất với người mới tiếp xúc. Nói đơn giản: Cơ quan Khí tượng quan sát hiện tượng thời tiết và ban hành 警報/注意報/特別警報 dựa trên dữ liệu khí tượng; còn chính quyền địa phương (thành phố, quận, huyện) dựa vào những thông tin đó, kết hợp với tình hình thực tế tại địa phương, để quyết định ban hành 警戒レベル kèm theo khuyến cáo hành động cụ thể cho người dân khu vực đó. Vì vậy hai thông báo có thể xuất hiện gần nhau nhưng không phải lúc nào cũng đồng thời.
Trong 5 cấp, ba cấp được nhắc đến nhiều nhất là cấp độ 3 (高齢者等避難 — khuyến cáo người cao tuổi và người cần hỗ trợ sơ tán trước), cấp độ 4 (避難指示 — chỉ thị sơ tán cho toàn bộ khu vực nguy hiểm), và cấp độ 5 (緊急安全確保 — mức cao nhất, khi thảm họa có thể đã hoặc sắp xảy ra). Điểm quan trọng: cấp độ 5 không có nghĩa "chờ đến mức cao nhất mới hành động" — hướng dẫn chính thức khuyến khích hoàn tất sơ tán trước khi lên đến cấp độ 4, vì đến cấp độ 5 việc sơ tán an toàn có thể đã không còn thực hiện được.
Một thói quen phổ biến ở Nhật là mỗi hộ gia đình tự kiểm tra trước bản đồ dự đoán thiệt hại (ハザードマップ) của khu vực mình sinh sống — bản đồ này do chính quyền địa phương công bố, cho biết khu vực nào có nguy cơ cao và nơi sơ tán gần nhất là ở đâu. Việc kiểm tra trước, thay vì đợi đến lúc có cảnh báo mới tìm hiểu, được xem là bước chuẩn bị cơ bản mà cư dân — kể cả người nước ngoài mới đến — nên làm sớm.
Nội dung trên đây chỉ giới thiệu cách đọc hiểu hệ thống thuật ngữ cảnh báo thiên tai phổ biến ở Nhật, không thay thế cho thông tin chính thức tại thời điểm xảy ra thiên tai. Cấp cảnh báo, khu vực áp dụng và hành động khuyến nghị cụ thể có thể khác nhau tùy từng địa phương và tình huống, vì vậy hãy luôn theo dõi thông tin chính thức từ Cơ quan Khí tượng và chính quyền địa phương nơi bạn cư trú.
Thủ tục và quy định có thể thay đổi theo thời gian và từng địa phương. Vui lòng xác nhận thông tin mới nhất tại cơ quan chính thức hoặc quầy hướng dẫn trước khi thực hiện.
制度や手続きは時期・自治体により変わることがあります。実際の手続きの前に、必ず公式情報または窓口で最新情報をご確認ください。
Câu hỏi thường gặp
警報 và 注意報 khác nhau ở điểm nào? 警報 là mức cảnh báo chính thức cao hơn 注意報 — cả hai đều do Cơ quan Khí tượng ban hành dựa trên mức độ nguy hiểm dự báo. Ý nghĩa và tiêu chí chi tiết của từng loại có thể khác nhau theo loại hiện tượng thời tiết, nên tham khảo thông tin chính thức của Cơ quan Khí tượng để biết chính xác.
Nhận được thông báo 警戒レベル4 thì nên làm gì? Hành động cụ thể phụ thuộc vào địa hình, nơi ở và hướng dẫn của chính quyền địa phương tại thời điểm đó. Hãy theo dõi thông tin chính thức từ chính quyền nơi bạn cư trú và kiểm tra bản đồ dự đoán thiệt hại (ハザードマップ) để biết nơi sơ tán phù hợp.
Làm sao để biết trước bản đồ dự đoán thiệt hại của khu vực mình? Nhiều chính quyền địa phương công bố ハザードマップ trên trang web chính thức của thành phố, quận, huyện nơi bạn cư trú. Cách tra cứu cụ thể có thể khác nhau tùy từng nơi, nên tham khảo trang web chính thức của địa phương mình.
Cụm từ liên quan
- Khi phân vân có nên gọi xe cứu thương hay không — /tu-dien/kyuukyuusha-yobikata/
- Từ vựng tiếng Nhật khi bị tai nạn giao thông — /tu-dien/koutsuujiko-goi/
- Nên làm gì khi có động đất (đang chuẩn bị)
- Tổng hợp từ vựng thiên tai theo chủ đề (đang chuẩn bị)
Thuộc chủ đề: Khẩn cấp